Bonn / Bauhaus, czyli design wystawiony na próbę czasu

Bonn / Bauhaus, or design put to the test

Follow on Bloglovin

Podkład muzyczny (Background music): The Rolling Stones – „Time Is On My Side”

Bauhaus: Wszystko jest designem

„Wdrożenie założeń Bauhausu w praktyce oznaczało równouprawnienie wszystkich postaci pracy twórczej oraz uznanie łączących je logicznych współzależności. Kierowaliśmy się poglądem, iż projektowanie nie jest kwestią czysto intelektualną czy materialną, ale raczej stanowi nieodłączną część prozy życia, niezbędną wszystkim członkom rozwiniętych społeczeństw. (…) Koncepcja podstawowej jedności łączącej wszystkie formy projektowania stanowiła jaskrawe przeciwieństwo podejścia „sztuka dla sztuki” oraz znacznie groźniejszej filozofii istniejącej u jego źródeł – postrzegającej handel jako cel sam w sobie.” – pisał Walter Gropius, w „Pełni architektury” (Wyd. Karakter).

Bauhaus więc oznaczał – według założyciela tej szkoły, jednej z najbardziej wpływowych instytucji w wieku XX – nie tylko zmianę sposobu życia użytkowników, ale przede wszystkim zrewolucjonizował myślenie o tym, jaki wpływ na tę zmianę ma produkt i proces jego powstawania. Jedność sztuki i techniki stanowiła ideę stojącą za uczelnią powstałą w roku 1919 w Weimarze. Stąd też motto wielkiej wystawy w Bonn – „Bauhaus. Alles ist design” („Bauhaus. Wszystko jest designem”).

Zanim przejdziemy do dalszej części mojej relacji z tego wydarzenia, zapraszam do obejrzenia poniższego filmu, opublikowanego na moim kanale YT „Akademia Dagmary”, który nakręciłam podczas zwiedzania ekspozycji.

Przejdźmy się wspólnie po salach Bundeskunsthalle, gdzie pokazano istotę Bauhausu, jego historię, eksponaty niekiedy udostępnione publiczności po raz pierwszy oraz przykłady projektów współczesnych, które są kontynuacją filozofii Waltera Gropiusa i jego współpracowników. Myślę, że niektóre mogą okazać się sporym zaskoczeniem!

bauhaus alles ist design exhibition forelements blog

 

 

Bauhaus: Jedność sztuki i techniki

Bauhaus prawie sto lat temu rozpoczął rewolucję, która w zasadzie trwa do dziś. Mimo coraz silniejszej obecności rzemiosła i rękodzieła, które obecnie należą do głównych trendów (raport na ten temat do pobrania – TUTAJ), nie ma odwrotu od prefabrykatów i produkcji masowej, rozwoju technologii oraz coraz bardziej ergonomicznych rozwiązań. To właśnie wykazała bońska ekspozycja – ideę Waltera Gropiusa (sztuka i technika stanowiące jedność) oraz historię przemian, które wyprowadziły nas z kamienic o bogato zdobionych fasadach, wyłożonych pluszami mieszkań, dusznych i ciemnych pomieszczeń, w zamian dając przestrzeń, światło, higienę, prostotę i powszechną dostępność w architekturze oraz szeroko pojętym wzornictwie. Kluczowa rola designu w życiu społecznym przestała być kwestionowana.

W roku 1927 – podczas wystawy mieszkaniowej w Stuttgarcie – zaprezentowano światu tę nową koncepcję. Bardzo wymowny był zapowiadający ją plakat; wielki krzyż przekreślający to, co stare, a co Adolf Loos (austriacki architekt i prekursor modernizmu) mniej więcej dwie dekady wcześniej po prostu nazwał zbrodnią ornamentu.

 

18 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Willi Baumeister „Die Wohnung. Werkbundausstellung Stuttgart 1927” – plakat do wystawy Werkbundu o nowej koncepcji mieszkań i budownictwa

 

 

Bauhaus: Niezła sztuka

Wycieczkę po wystawie zaczniemy od sztuki, ta bowiem była bardzo ważnym elementem koncepcji Bauhausu. Między wykładowcami byli nie tylko architekci, lecz i uznani artyści zajmujący się grafiką, malarstwem, rzeźbą, tkactwem, a nawet muzyką i tańcem. Mury uczelni opuszczało zupełnie nowe pokolenie twórców, myślących nie tylko o kształcie projektu, ale i o jego roli społecznej i wymiarze humanistycznym.

U wejścia witały zwiedzających rozwieszone pod linijkę na ścianie karty słownika z podstawowymi pojęciami istotnymi dla zrozumienia Bauhausu, wzornictwa i architektury. Orgia barw nie jest tu przypadkowa, ponieważ w szkole tej kolor i badania nad nim miały znaczenie kluczowe, o czym przekonamy się za chwilę.

Następnie  – instalacja Olafa Nicolaia, niemieckiego twórcy konceptualnego, który wcześniej brał udział w projekcie artystycznej rewitalizacji zniszczonego podczas II wojny światowej budynku szkoły Bauhausu w Dessau.

 

3 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Olaf Nicolai „Oskar. (Eine Camouflage)” / 2016

 

4 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Słownik pojęć z historii Bauhausu, sztuki i architektury

 

 

Kolejna sala to projekt „Raum für Alle” („Pomieszczenie dla wszystkich”) fotografa Adriana Sauera i architekta Wilfrieda Kuehna. Ideą było twórcze spojrzenie na to, jak przedwojenne pomieszczenia w duchu Bauhausu MOGŁYBY wyglądać. Problem bowiem polega na tym, że nie zachowało się ani jedno w stanie oryginalnym, nienaruszonym, a zdjęcia pierwotnych projektów są czarno-białe. Autorzy więc cyfrowo zrekonstruowali dawne projekty, nakładając na nie kolory, które MOGŁYBY zostać użyte. Dzięki temu, widz MOŻE sobie uświadomić, jak rewolucyjne i awangardowe wówczas były to koncepcje. I że były KOLOROWE, o czym często się zapomina, właśnie dlatego, że oryginalne zdjęcia kolorowe nie są. Stąd właśnie powszechne wyobrażenie Bauhausu jako kierunku preferującego monochromatyczne, głównie białe przestrzenie. A to błąd!

 

5 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Adrian Sauer & Wilfried Kuehn „Raum für Alle” / 2015

 

6 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Adrian Sauer & Wilfried Kuehn „Raum für Alle” / 2015

 

7 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Adrian Sauer & Wilfried Kuehn „Raum für Alle” / 2015

 

8 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Adrian Sauer & Wilfried Kuehn „Raum für Alle” / 2015

 

 

Bauhaus: Trzeba kuć po tej linii

Bauhaus to prostota i geometria. To także fascynacja człowiekiem i ergonomią, w tym ruchem – tańcem, teatrem, sceną, co pozwalało opracowywać nowe koncepcje przestrzeni. I nie chodziło o samą architekturę, lecz o poznanie zależności między człowiekiem a pomieszczeniem, a to prowadziło do zrewolucjonizowania projektów mieszkalnych.

Przykładem niech będą liniowe grafiki Wassily’ego Kandinsky’ego, któremu pozowała Gret Palucca, tancerka i choreografka. Inny przykład to „Balet mechaniczny” Kurta Schmidta, czyli geometryczne kostiumy i ruchy tancerzy na eksperymentalnej scenie Bauhausu. Jak to wyglądało, możecie zobaczyć na powyższym filmie z wystawy. Naprawdę ciekawe!

 

9 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
László Moholy-Nagy „Konstruktion IV” / ok. 1927

 

10 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Lothar Schreyer „Mutter Erde (projekt maski do sztuki teatralnej „Mann”) / 1921

 

10a bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Wassily Kandinsky „Tanzkurven: Zu den Tänzen der Palucca” / 1925

 

10b bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Kurt Schmidt „Das Mechanische Ballet” (projekt scenografii) / 1923

 

11 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Studio Miro – grafiki inspirowane Bauhausem: „Intersection and Destination”, „Look and See”, „Square and Circle”, „Stars and Stripes”, „On and Going” / 2015

 

 

Bauhaus: Chodź, pomaluj mój świat

Bauhaus jest najczęściej kojarzony z bielą, choć kolor w filozofii tego ruchu był kluczowy. Barwy nie służyły ozdobie, a kształtowaniu przestrzeni mieszkalnej i bryły architektonicznej oraz poprawie fizycznej i psychicznej jakości życia. Bardzo dokładnie więc badano naturę koloru; to, jak się zmienia pod wpływem światła lub barw towarzyszących i jak wyznacza obszary według ich funkcji.

Podobny eksperyment powtórzyła Hella Jongerius, jedna z najbardziej docenianych współczesnych projektantek. Jej instalacje – jedna złożona z 300 ręcznie malowanych wazonów oraz druga – z 25 blaszanych arkuszy pokazują, jak zmienia się barwa nie tylko pod wpływem światła, lecz także załamania powierzchni materiału. Swoje koło barw stworzyli też Barber & Osgerby, inne gwiazdy designu. O ich pracach pisałam w relacjach z Frankfurtu (TUTAJ) oraz z Londynu (TUTAJ).

 

12 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Johannes Itten „Farbenkugel in 7 Lichtstufen und 12 Tönen” (1921) – koło barw z 7 stopniami oświetlenia i 12 odcieni

 

13 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Koła barw według Gertrud Grunow

 

14 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Jay Osgerby & Edward Barber „Bez tytułu” / 2015

 

15 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Hella Jongerius: „Vases – series 3” (2010) & „Colour in changing daylight” (2011)

 

16 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Hella Jongerius „Colour in changing daylight” (2011) – pięć kolorów w pięciu wariantach oświetlenia

 

17 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Hella Jongerius: „Vases – series 3” (2010) & „Colour in changing daylight” (2011)

 

 

Bauhaus: Domki z klocków

Bauhaus to prefabrykaty w architekturze. To domki z klocków w Kingsajzie. To pomieszczenia jasne, proste i przeszklone, łatwe do kształtowania na przykład poprzez przesunięcie ścian. Rzecz dotychczas nie do pomyślenia!

To budownictwo w miarę tanie i szybkie, mające poprawić zdrowie, higienę i wygodę nawet tych użytkowników, którzy żyją na granicy socjalnego minimum. To nie tylko kwestia zmian w architekturze, lecz także, a może przede wszystkim, w społeczeństwie. Oszczędność w formie, materiałach i konstrukcji pociągnęły za sobą takie zjawiska jak osiedlowe przestrzenie rekreacyjne, co-housing, budowanie lokalnych wspólnot.

Taka filozofia wiązała się też z demokratyzacją designu, czyli opracowaniem funkcjonalnych, tanich, masowo produkowanych i w miarę trwałych mebli, by wypełnić mieszkania nowej generacji użytkowników.

 

19 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Josef Albers „Interieur a” (ok. 1929) – projekt wnętrza, wariant a

 

20 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Hinnerk Scheper „Farbgestaltung Direktorenzimmer im Bauhausgebäude Dessau” (1926) – koncepcja kolorystyczna do pokoju dyrektora w szkole Bauhaus w Dessau

 

21 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Walter Gropius „Typenserienhaus – Baukasten im Großen“ (1923) – system budowania z prefabrykatów

 

22 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Jedna z sal wystawowych

 

 

Bauhaus: Daj dobry przykład

Oczywisty jest wpływ, jaki Bauhaus wywarł na współczesne wzornictwo. Wystawa w Bonn pokazała to w bardzo ciekawy sposób, rezygnując z podziałów chronologicznych, a po prostu zestawiając i mieszając projekty powstałe często w odstępie prawie stu lat. Genetyczne pokrewieństwo jest widoczne jak między członkami rodziny. Przedmioty te, niezależnie od ich wieku, oplata wspólny łańcuch Bauhausowskiego DNA funkcjonalności i masowej produkcji. Co więcej, dzięki drukarkom 3D produkcja ta obecnie może zostać przeniesiona na grunt domowy.

Projekt „Kiosk” studia Unfold porusza przy okazji ciekawy problem: Skoro można sobie wydrukować ikonę designu, czy wciąż pozostaje ona wyjątkowa? Czy jej wartość spada przez masową dostępność? I czy wydrukowanie jej na podstawie znalezionych w Internecie opisów technicznych powoduje, że produkt końcowy jest oryginałem czy kopią? Jak myślicie?

Więcej pomysłów – w tym drukowanie krzesła i meble rysowane w powietrzu – obejrzycie na filmie, zachęcam!

Bauhaus to – jak już wiemy – prefabrykaty, dlaczego więc nie zastosować tej metody w meblach, na przykład do samodzielnego składania? Brzmi znajomo, prawda? Niektórzy projektanci, na przykład studio Minale-Maeda, poszli dalej, budując meble z klocków Lego, jak domy z prefabrykatów właśnie.

 

23 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
„Bauhaus. Katalog wzorów” (proj. strony tytułowej: Herbert Bayer) / 1925

 

24 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
„Bauhaus. Katalog wzorów” / 1925

 

25 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Wilhelm Wagenfeld & Carl Jakob Jucker: lampy stołowe ME1 & MT9 / 1923-1924

 

26 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Wilhelm Wagenfeld: „Serwis do herbaty” (1930-1934) & „Zaparzacz do kawy Sintax” (1930)

 

27 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Jedna z sal wystawowych – Bauhaus wczoraj i dziś *** Krzesło na górze: Jerszy Seymour „Workshop Chair” (2009)

 

28 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Studio Unfold „Kiosk” (wózek-drukarnia 3D) / 2013

 

29 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Marcel Breuer „Fotel Model B3 / The Wassily Chair” (1925-1926)

 

30 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Alessandro Mendini „Wassily Chair” / 1978-1983

 

31 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Marcel Breuer: krzesło Ti2 (1924) & krzesło dla dzieci Ti3a (1923)

 

32 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Marcel Breuer: Fotel Ti1a (1922) & B3 (1925-1926)

 

33 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Marcel Breuer „Stolik B10” / 1926-1927

 

34 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Marcel Breuer „Fotel B6” / 1929

 

35 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Ludwig Mies van der Rohe „MR20/3” (1927)

 

36 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Konstantin Grcic „Pipe – krzesło i stół” / 2009

 

37 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Patrick Jouin „Solid C2” / 2003

 

38 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Dirk Vander Kooij „Endless Flow Rocking Chair” / 2010-2011

 

39 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Werner Aisslinger „Hemp Chair” / 2012

 

40 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Marcel Wanders „Carbon Balloon Chair Nr.12/20” (2013)

 

41 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Yuya Ushida „XXXX Sofa” / 2010

 

42 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Studio Minale-Maeda „Lego Buffet” / 2010

 

43 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Studio Minale-Maeda „Lego Buffet” (2010) – fragment

 

51 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Opendesk. David & Joni Steiner – Stolik „Edie” (2013 / prod. 2015)

 

44 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Gunta Stölzl „Wzór materiału na zasłonę” / ok. 1925

 

45 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Jason Wu „Pixel-Tweed” – Kolekcja Hugo Boss dla kobiet sezon jesień/zima 2014

 

48 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Gry i klocki / lata 1925-1933

 

49 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Szachy inspirowane wzornictwem Bauhausu

 

 

Bauhaus: Przez żołądek do serca

Wystawa wystawą, a doświadczenie doświadczeniem. Stąd też, muzealna kawiarnia na czas ekspozycji o Bauhausie została urządzona tak, by można było się w nim zanurzyć i zobaczyć, jak to jest wypić herbatkę na przykład z Marcelem Breuerem. Przyjemnie.

 

50 bauhaus alles ist design exhibition forelements blog
Kawiarnia muzealna w czasie wystawy o Bauhausie

 

 

Bauhaus wciąż jest zadziwiającym zjawiskiem; mimo swej powszechności nie przestaje dzielić i wywoływać kontrowersji. Ciekawe jednak, że jego przeciwnicy często sięgają po książkę o jakże ozdobnej secesji, ustawioną na regale z Ikei. Rewolucja wiecznie żywa!

 

Ukłony (staro-nowe), Dagmara

 


 

Best regards (like old & new), Dagmara

bauhaus alles ist design exhibition forelements blog

Zdjęcia / Pics: FORelements

MORE ON:

  • YouTube – kanał „Akademia Dagmary” (kliknij w obrazek)

rei kawakubo comme des garcons art of the in between forelements blog

  • Instagram – konto „dagmaraforelements” (kliknij w obrazek)

rei kawakubo comme des garcons art of the in between forelements blog

  • Snapchat – konto „forelements.pl” (skanuj)

rei kawakubo comme des garcons art of the in between forelements blog